31/03/13

SALVADOR DALÍ: A metamorfose de Narciso










A metamorfose de Narciso

 Poema Paranoico*

 Primeiro pescador de Port-Lligat:
- Que fai ese rapaz a ollarse todo o día no espello?

Segundo pescador
- Queres que cho diga?
(baixando a voz):
Ten unha cebola na cabeza. En catalán “cebola na cabeza” corresponde exactamente á noción psicoanalítica de “complexo”.

Cando se ten unha cebola na cabeza, pode florecer dun momento a outro, Narciso![1]

Baixo o farrapo da nube negra que se alonxa

a balanza invisible da primavera

abala

no céo novo de abril.

Na montaña máis alta,

o deus da neve,

coa súa cabeza lampexante debruzada sobre o espacio

vertixinoso dos reflexos

fúndese de desexo

nas fervenzas  verticais do desxeo

aniquilándose ruidosamente entre os berros

excremenciais dos minerais

ou

entre os silencios dos musgos

cara o espello lonxano do lago

no  cal,

unha vez desaparecidos os veos do invierno,

acaba de descubrir

o lóstrego  fulgurante

da súa imaxe exacta.

Parece que coa perda da súa divinidade, a alta chaira

enteira

se baleira,

descende e vén abaixo

entre a soidade e o incurable silencio dos óxidos

de ferro

mentres o seu peso morto

levanta enteiro,

formigante e apoteósico,

o chan da chaira

onde agroman xa cara o céo

os surtidores artesianos da herba

e que ascenden,

ergueitas,

tenras

e duras,

as innumerables lanzas florais

dos enxordecedores exércitos da xerminación dos

amarelles.

O grupo heterosexual, nas famosas posturas da expectación preliminar, pesa xa conscientemente o cataclismo libidinoso, inminente, eclosión carnívora dos seus latexantes atavismos morfolóxicos.

No grupo heterosexual,

nesta doce data[2]do ano

(pero non amada nin doce con exceso)

está

o hindú

áspero, aceitado, azucrado,

como un dátil de agosto,

o catalán de espalda seria,

e ben chantada

nunha costa-pendente,

unha Pentecostela de carne no cerebro,

o xermano loiro e carniceiro,

as brétemas morenas

das matemáticas

nas covas

dos seus xeonllos nubosos,

está a inglesa,

a rusa,

a sueca,

a americana

e a alta andaluza chea de tebras;

de glándulas robustas e olivácea de anguria.

Lonxe do grupo heterosexual, as sombras do serán cumprido alónganse na  paisaxe e o  frío invade a carencia de roupa do adolescente que se entretivo ao bordo da auga.

Cando a anatomía clara e diviña de Narciso

se debruza

sobre o escuro espello do lago

cando o seu torso branco dobrado cara adiante

se inmobiliza, xeado,

na curva prateada e hipnótica do seu desexo,

cando pasa o tempo

no reloxo de flores de area da súa propia carne,

Narciso  aniquílase na vertixe cósmica

no  más profundo del cal

canta

a serea fría e dionisíaca da súa propia imaxe.

O corpo de Narciso baléirase e  pérdese

no abismo do seu reflexo,

como o reloxo de area ao que non  dará a volta.



Narciso, perdes o teu corpo,

abraiado e perplexo polo  reflexo milenario da túa

desaparición,

o teu corpo ferido de morte

descende cara o precipicio dos topacios, aos restos

amarelos do amor,

o teu cuerpo branco, engulido,

segue a pendente do torrente ferozmente mineral

das negras pedrerías de perfumes acres,

o teu cuerpo…

ata  as embocaduras mates da noite

en cuxo bordo

lampexa xa

toda a pratería vermella

das albas de veas rotas nos “desembarcadeiros do

sangue”.[3]

Narciso,

comprendes?

A simetría, hipnose diviña da xeometría do

espírito, colma xa a túa cabeza con ese soño

incurable, vexetal, atávico e lento

que reseca o cereiro

na substancia apergamiñada

do núcleo da túa cercana metamorfose.



A semente da túa cabeza acaba de caer á auga.

O home regresa ao vexetal

e aos deuses

polo pesado soño da canseira

pola hipnose transparente das súas  paixóns.

Narciso, estás tan inmóbil

que parece que dormes.



Se se tratar de Hércules, rugoso e moreno,

dirían: dorme como un tronco

na postura dun carballo hercúleo



Pero ti, Narciso,

formado por tímidas eclosións arrecendentes de

adolescencia transparente,

dormes como unha flor acuática.

Acércase o gran misterio,

vai  producirse a gran metamorfose.



Narciso, na súa  inmobilidade, absorto no seu reflexo

coa lentitude dixestiva das plantas carnívoras,

faise invisible.



Só queda del

o óvalo alucinante de brancura da súa cabeza,

a súa cabeza de novo máis tenra,

a súa cabeza crisálida de segundas intencións biolóxicas,

a súa cabeza sostida na punta dos dedos da auga,

na punta dos dedos,

da  man insensata,

da man terrible,

da man coprofágica,

da man mortal

do seu propio reflexo.



Cando esa cabeza escache,

cando esa cabeza fenda,

cuando esa cabeza estale,

será a flor

o novo Narciso,

Gala -

o meu amarelle.




Texto escrito por Salvador Dali............*Éditions Surréalistes, París, 1936





[1] Cebes al cap, expresión catalana que en  sentido figurado significa manía excesiva, idea fija, teima.

[2] Data  considerada como materia.

[3] Federico García Lorca




texto en castelán





A METAMORFOSE DE NARCISO

POEMA PARANOICO

Maneira de observar visualmente o curso da metamorfose de Narciso representada no meu cadro

Se durante algún tiempo se olla cun lixeiro distanciamento e certa fixeza distraída a figura hipnoticamente inmóbil de Narciso, esta desaparece progresivamente ata facerse absolutamente invisible.

A metamorfose de Narciso prodúcese  nese preciso momento, porque a imaxe de Narciso se transforma súbitamente na imaxe dunha man que xorde do seu propio reflexo. Esta man sostén coa punta dos dedos, un ovo, unha semente, o bulbo do que nace el novo Narciso- a flor. Ao seu carón pode observarse a escultura calcárea da man, man fósil da auga que sostén a flor aberta.

 O primeiro poema e o primeiro cadro conseguidos enteiramente segundo a aplicación íntegra do método paranoico-crítico

Por primeira vez, un cadro e un poema surrealistas implican obectivamente a interpretación coherente dun tema irracional desenvolvido. O método paranoico-crítico empeza a constituír o conglomerado indestrutible dos detalles exactos que Stendhal reclamaba para describir a arquitectura de San Pedro de Roma, e todo iso nos dominios da poesía surrealista máis paralizante.

O lirismo das imaxes poéticas só é filosóficamente importante cando acada na súa  acción, a mesma exactitude que as matemáticas na súa.

O poeta, antes que ninguén debe probar o que di.